Thu Hứng Của Đỗ Phủ

     

Bài thơ Thu Hứng nổi tiếng nhất của Đỗ Phủ đó là bài “Thu hứng kỳ nhất” vào loạt 8 bài bác thơ ngày thu “Thu hứng chén bát thủ” của ông.

Bạn đang xem: Thu hứng của đỗ phủ

“Thu hứng chén thủ” là loạt bài xích thơ thất ngôn Đường dụng cụ do Đỗ Phủ biến đổi khi ngơi nghỉ Quỳ Châu vào năm Đại Lịch đầu tiên đời Đường (năm 766). Do mùa thu đến, cảm giác hứng thú, thi hứng nổi lên, do đó gọi là “Thu hứng”. Đỗ đậy từ quan từ năm Càn Nguyên thiết bị hai đời Đường Túc Tông (năm 759), đến thời đặc điểm này đã là 7 năm. Suốt trong thời gian đó, chiến loạn liên miên, thiên hạ không tồn tại ngày làm sao bình yên, bạn dân không tồn tại nơi an cư lạc nghiệp. Đúng vào thời gian gió thu xạc xào hiu hắt đó, bất giác tức cảnh sinh tình, Đỗ tủ viết hàng loạt 8 bài bác thơ mùa thu này.

Loạn An Sử liên tục kéo dãn dài đã lịch sự năm máy tám, mang lại năm Quảng Đức đầu tiên (năm 763) mới ban đầu kết thúc. Trong lúc đó, bạn Thổ Phiên, Hồi Hột vẫn thừa cơ xâm chiếm, những trấn (đất phong vị trí biên cương) mọi giữ binh quyền cát cứ, chiến loạn tiếp tục nổi lên, vương triều Đường cực nhọc mà phục hưng lại được. Dịp đó Nghiêm Võ đang mất, Đỗ đậy sống ngơi nghỉ Thành Đô mất đi nơi dựa, bèn theo sông đi xuống phía đông, trê tuyến phố đi có dừng lại ở Quỳ Châu. Đỗ Phủ trong thời gian cuối đời nhiều bệnh, những bạn tri kỷ, thâm nám giao hầu như đã ly tán hoặc đã mất, lòng ôm chí to chẳng thực hiện được, trong tâm vô thuộc u uất, cô quạnh.

Nguyên văn chữ Hán:

秋兴八首·其一

玉露凋傷楓樹林,巫山巫峽氣蕭森.江間波浪兼天涌,塞上風雲接地陰.

叢菊兩開他日淚,孤舟一系故園心.寒衣處處催刀尺,白帝城高急暮砧.

Âm Hán Việt:

Thu hứng kỳ nhất

Ngọc lộ điêu yêu thương phong thụ lâm,Vu sơn, Vu liền kề khí tiêu sâm.Giang gian tía lãng kiêm thiên dũng,Tái thượng phong vân tiếp địa âm.

*
Tùng cúc lưỡng khai tha nhật lệ. (Ảnh: Thoidai.com)

Tùng cúc lưỡng khai tha nhật lệ,Cô chu độc nhất hệ nắm viên tâm.Hàn y xứ xứ thôi đao xích,Bạch Đế thành cao cấp mộ châm.

Dịch nghĩa:

Móc ngọc tơi bời sống rừng phong,Khí ở núi Vu cùng kẽm Vu buồn mịt mờ.Trên sông, nước với trời cùng trôi chảy,Ngoài ải, gió cùng mây tiếp tục mù đất.

Cúc từng chòm nở nhì lần cái lệ xưa,Thuyền một mình buộc chặt tình yêu quê cũ.Nơi nơi giục giã dao thước may áo rét,Tiếng chày chiều dồn dập thành cao Bạch Đế.

Bản dịch của Nguyễn Công Trứ:

Lác đác rừng phong phân tử móc sa,Ngàn non hiu hắt, khí thu loà.Lưng trời sóng rợn lòng sông thẳm,Mặt khu đất mây đùn cửa quan xa.

Xem thêm: Mẫu Thời Gian Bú Của Bé 2 Tháng Tuổi : Phát Triển, Dinh Dưỡng, Vận Động

Khóm cúc tuôn thêm loại lệ cũ,Con thuyền buộc chặt tình ái nhà.Lạnh lùng giục kẻ tay đao thước,Thành Bạch, chày vang trơn ác tà.

Toàn bài xích thơ đem “thu” cai quản đạo xuyên suốt, tả trong những năm cuối đời phiêu bạt, già yếu bệnh dịch tật, trôi dạt giang hồ, trước mắt là cảnh ngày thu xào xạc hiu hắt khiến ông cảm khái vận nước thịnh suy, cố sự sa đà, hồi ức lại thời trường An thịnh thế, thân nghỉ ngơi hẻm núi Vu tiếp giáp mà trung ương buộc chặt vào trường An, lòng đầy thương cảm. Quan tâm đến vận mệnh quốc gia, đôi mắt nhìn nước nhà bị hủy diệt mà bất lực, chỉ gợi ra niềm u uất ưu sầu ghi nhớ cảnh phồn hoa chốn đô thành.

Cả bài xích thơ là tình cảm thê lương ai oán, gồm ý cảnh âm trầm cơ mà hùng vĩ mỹ lệ. Thể thơ Đường luật tinh tế chặt chẽ, ngữ điệu đẹp nhiều hình ảnh, trầm dìm khúc chiết, bi thảm thê lương, ý thơ thâm sâu rộng lớn lớn. Đây là bài xích thơ điển hình nổi bật cho phong cách thơ khác biệt Đường pháp luật của Đỗ Phủ, có giá trị cùng thành tựu thẩm mỹ cao.

Ngọc lộ điêu yêu thương phong thụ lâm,Vu sơn, Vu giáp khí tiêu sâm.

(Lác đác rừng phong phân tử móc sa,Ngàn non hiu hắt, khí thu loà.)

Hai câu đầu (câu đề) đối cảnh sinh tình, nhìn cảnh sắc thu mà lại đau lòng cảnh ăn nhờ ở đậu. Cảnh sắc, âm thanh mùa thu ở Vu sơn Vu cạnh bên âm trầm, hiu hắt, xới động không an tâm làm nổi bật lên trọng điểm tình tiều tụy u uất, mẫn cầm cố ưu thời của Đỗ Phủ.

“Ngọc lộ” có nghĩa là sương trắng, hay có cách gọi khác sương muối, thu mang lại sương rơi, làm cho cỏ cây tiêu điều xơ xác. Đỗ che đang ngơi nghỉ Vu đánh Vu giáp (hẻm núi Vu gần kề ở núi Vu Sơn). Rừng phong “điêu thương”, ngóc ngách núi khí “tiêu sâm”, tiêu điều âm u, biểu đạt cảnh tượng suy bại, âm u nặng nề, cũng là cho thấy cho tình cảm người sáng tác xuyên suốt bài bác thơ.

Giang gian bố lãng kiêm thiên dũng,Tái thượng phong vân tiếp địa âm.

(Lưng trời sóng rợn lòng sông thẳm,Mặt đất mây đùn cửa ải xa.)

Lưng trời sóng rợn lòng sông thẳm. Mặt đất mây đùn cửa ải xa. (Ảnh: tinhhoacuocsong.com)

Hai câu tiếp (câu thuật) trở nên tân tiến cảnh tượng ảm đạm của “khí tiêu sâm”. Từ giữa dòng sông, từ mặt đất tăng trào sóng ba đào lên đến mức tận trời mây. Từ trên thiên không, gió mây âm u tiếp nối xuống mặt đất. Giữa đất trời chỉ thấy gió, mây, sóng cha đào. Trường Giang vạn dặm cuồn cuộn chảy, sóng lớn gió to ầm ầm dâng cao, cảnh tượng như trời nghiêng đất ngả. Cảnh tượng sống động trước mắt, cũng chính là ngụ ý đến thời cuộc suy tàn, loàn lạc.

Đương thời, quân Thổ Phiên xâm chiếm, biên cương nguy cấp, khắp nơi che phủ mây đen cuộc chiến tranh âm u. Đỗ Phủ diễn tả cảnh vật, cũng chính là gửi gắm vai trung phong trạng lo ngại bất an trước thời cuộc hỗn loạn, tiền đồ mờ mịt, với nỗi u uất, suy tư, bất bình giống như những con sóng dưng trào mang đến tận mây trời. Cảnh tượng ảm đạm cuối thu chỗ hẻm núi, tình cảnh cá thể long đong ăn nhờ làm việc đậu, tương lai mờ mịt, với vận mệnh giang sơn suy bại lếu loạn, được người sáng tác dung hòa vào có tác dụng một, tạo nên cảnh tượng nhức buồn, bi tráng: bố đào hùng tráng, trung khu trạng u sầu.

Tùng cúc lưỡng khai tha nhật lệ,Cô chu duy nhất hệ nỗ lực viên tâm.

(Khóm cúc tuôn thêm dòng lệ cũ,Con thuyền buộc chặt ái tình nhà.)

Hai câu tiếp (câu luận) tiếp nói nhì câu thuật. Ngày thu năm ngoái còn làm việc Trường An, mùa thu này sẽ ở Quỳ Châu, cả hai mùa thu đều nhìn khóm cúc nở, nên mới nói “lưỡng khai”. Năm trước từ biệt kinh vì vậy đi, ngắm cúc nở mà bé dại lệ, năm nay ngàn dặm xa cũng lại xem cúc nở mà lại lệ rơi. Từ bỏ “lưỡng khai” vừa nói hoa cúc nhị lần nở, vừa nói lệ rơi cũng hai lần, đầy đủ thấy cuộc sống ăn nhờ ở đậu khu vực Quỳ Châu, trung ương trạng tác giả thê lương nhức lòng.

“Cố viên tâm” là tấm lòng luôn luôn hướng về vườn cửa xưa, tức nhắm đến Trường An. “Cô chu” là chiến thuyền cô đơn, chính là tác giả đang lang bạt giang hồ, đơn lẻ như bé thuyền nhỏ tuổi nhoi giữa đại dương cả cuộn trào bé sóng dữ. Trường đoản cú “hệ” (buộc) vừa gồm nghĩa phi thuyền neo đậu buộc vào bờ, vừa có nghĩa con tim người sáng tác đã buộc chặt vào trường An.

Hàn y xứ xứ thôi đao xích,Bạch Đế thành cao cấp mộ châm.

Xem thêm: Top 5 Bài Phân Tích Chữ Người Tử Tù Lớp 11 Cực Hay Giúp Bạn Điểm Cao

(Lạnh lùng giục kẻ tay đao thước, Thành Bạch, chày vang láng ác tà.)

*
(Ảnh: Mytour)

Hai liên kết tả về giờ đồng hồ thu. Gió thu thổi mạnh dạn lành lạnh, lúc buổi chiều khí trời địa điểm hẻm núi càng hiu hắt nóng bức hơn, có vẻ như mùa đông sắp đến. Khắp nơi những đang bận rộn làm áo rét. Bên trên thành lầu cao vót thành Bạch Đế, trong cơn gió chiều muộn vang vọng giờ đồng hồ chày đập có tác dụng áo rét. Thành Bạch Đế phía đông, lấp Quỳ Châu phía tây, nhà thơ đang ở Quỳ Châu, nghe thấy giờ đồng hồ chày tự thành Bạch Đế vọng tới, đó là tiếng chày các thiếu phụ làm áo bông, tiếng đập vào áo bông. Giờ chày gấp gáp của những thiếu nữ làm áo bông ở thành Bạch Đế vang lên cơ hội trời sắp đến tối, như giờ lòng Đỗ che từng nhịp vang vọng nỗi lưu giữ quê nhà, nhớ vườn xưa, nhớ Tràng An.